Summary
Biography
ଉତ୍କଳ – କଳା ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟତାର ଭୂମି
ଉତ୍କଳ ଓଡ଼ିଶାର ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରାଚୀନ ନାମ ଥିଲା, ଯାହା ମହାଭାରତ ସହିତ ଅନେକ ସଂସ୍କୃତ ଗ୍ରନ୍ଥରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। “ଉତ୍କଳ” ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କଳା ଓ ସଂସ୍କୃତିର ଭୂମି।
ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତି:
ଉତ୍କଳ ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଅଞ୍ଚଳ ଥିଲା ଯାହା ମୁଖ୍ୟତଃ ଆଧୁନିକ ଓଡ଼ିଶାର ଉତ୍ତର ଓ ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଅଂଶକୁ ନେଇ ଗଠିତ ଥିଲା । ଏହାର ସୀମା କଳିଙ୍ଗ ସହିତ ସଂଲଗ୍ନ ଥିଲା ଏବଂ କେତେକ ସମୟରେ ଏହା କଳିଙ୍ଗର ଅଂଶବିଶେଷ ମଧ୍ୟ ହୋଇଯାଉଥିଲା ।
ନାମକରଣର ଉତ୍ପତ୍ତି:
"ଉତ୍କଳ" ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ହେଉଛି "ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କଳା" ବା "ଉତ୍ତମ କାରିଗରୀ" । ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ତାଙ୍କର କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ, ଶିଳ୍ପକଳା ଏବଂ ହସ୍ତତନ୍ତ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲା । ଅନ୍ୟ ଏକ ମତ ଅନୁସାରେ, "ଉତ୍କଳ" ଶବ୍ଦଟି "ଉତ୍" (ଉତ୍କୃଷ୍ଟ) ଓ "କଳ" (କଳାକୃତି)ର ସମ୍ମିଳନରୁ ସୃଷ୍ଟି । ଉତ୍କଳ ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଜନଜାତିର ନାମ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ ।
ଐତିହାସିକ ବିବରଣୀ:
ଉତ୍କଳର ଉଲ୍ଲେଖ ପ୍ରାଚୀନ ଗ୍ରନ୍ଥ ମହାଭାରତ ଏବଂ ପୁରାଣମାନଙ୍କରେ ମିଳେ । ମହାଭାରତରେ ଉତ୍କଳକୁ କଳିଙ୍ଗର ପଡ଼ୋଶୀ ରାଜ୍ୟ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି । ଏଥିରୁ ଜଣାଯାଏ ଯେ ଉତ୍କଳ ଏବଂ କଳିଙ୍ଗ ଦୁଇଟି ପୃଥକ ରାଜ୍ୟ ଥିଲେ, ଯଦିଓ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘନିଷ୍ଠ ସମ୍ପର୍କ ଥିଲା । ବୈଦିକ ସାହିତ୍ୟରେ ଉତ୍କଳର ଉଲ୍ଲେଖ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପୁରାଣ ଯୁଗରେ ଏହା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଞ୍ଚଳ ଭାବେ ପରିଗଣିତ ହେଉଥିଲା ।
ଐତିହାସିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ, ଉତ୍କଳ କଳିଙ୍ଗ ଅପେକ୍ଷା କମ୍ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲା । ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ ଉତ୍କଳ କଳିଙ୍ଗ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବୃହତ୍ ରାଜ୍ୟର ଅଧୀନସ୍ଥ ହୋଇ ରହୁଥିଲା । କିନ୍ତୁ, ଏହାର ସାଂସ୍କୃତିକ ଓ କଳାତ୍ମକ ପରମ୍ପରା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଥିଲା । ଉତ୍କଳ ଅଞ୍ଚଳ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ଶିଳ୍ପକଳା ଓ ବାଣିଜ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲା । ମୌର୍ଯ୍ୟ ଶାସନ ସମୟରେ ଏହା ତୋଶାଳି ରାଜ୍ୟର ଅଂଶବିଶେଷ ଥିଲା ।
ଉତ୍କଳ ନାମଟି ଆଧୁନିକ ଓଡ଼ିଶାର ପରିଚୟ ସହିତ ଗଭୀର ଭାବେ ଜଡ଼ିତ । ଭାରତର ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ 'ଜନ ଗଣ ମନ'ରେ ଉତ୍କଳର ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି । ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଠାକୁରଙ୍କ ରଚିତ ଏହି ସଙ୍ଗୀତରେ "ଉତ୍କଳ" ଶବ୍ଦଟି ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଦେଶ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଭାବେ ଗୌରବମଣ୍ଡିତ ସ୍ଥାନ ପାଇଛି । ଏଥିରୁ ଜଣାଯାଏ ଯେ ଐତିହାସିକ ଭାବେ ଉତ୍କଳର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପରିଚୟ ଥିଲା, ଯାହା ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବିତ ରହିଛି । ପ୍ରାଚୀନ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟରେ ଉତ୍କଳ ଶବ୍ଦଟି ବହୁଳ ଭାବେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଛି । ମଧ୍ୟଯୁଗରେ ଗଜପତି ରାଜାମାନେ ନିଜକୁ 'ଉତ୍କଳ ଗଜପତି' ବୋଲି ଘୋଷଣା କରୁଥିଲେ । ଏହା ଦର୍ଶାଏ ଯେ ଉତ୍କଳର ପରିଚୟ କେବଳ ଐତିହାସିକ ନୁହେଁ, ବରଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ଓ ରାଜନୈତିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା ।
