Summary
Biography
ଓଡ୍ର – ଓଡ଼ିଶା ନାମର ମୂଳ ଉତ୍ସ
ଓଡ୍ର ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଜାତିର ନାମ ଥିଲା ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ବସୋବାସ କରୁଥିଲେ। “ଓଡ଼ିଶା” ନାମଟି ଓଡ୍ର ଶବ୍ଦରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ।
ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତି:
ଓଡ୍ର ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଜନଜାତି ଏବଂ ତାଙ୍କ ଅଧିବାସିତ ଅଞ୍ଚଳର ନାମ ଥିଲା । ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଆଧୁନିକ ଓଡ଼ିଶାର ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳ, ମୁଖ୍ୟତଃ ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଓ ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲା ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲା । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ପରିସୀମା ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ଦକ୍ଷିଣ ଓଡ଼ିଶା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପିଥିଲା ।
ନାମକରଣର ଉତ୍ପତ୍ତି:
"ଓଡ୍ର" ଶବ୍ଦଟି ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଜନଜାତିର ନାମ ଥିଲା । ଐତିହାସିକମାନଙ୍କ ମତରେ, "ଓଡ୍ର" ଶବ୍ଦରୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ "ଓଡ଼ିଶା" ନାମର ଉତ୍ପତ୍ତି ହୋଇଛି । ଓଡ୍ର, ଉତ୍କଳ ଏବଂ କଳିଙ୍ଗ ନାମଗୁଡ଼ିକ ବେଳେବେଳେ ଏକ ଅର୍ଥରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିଲା, କିନ୍ତୁ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଏଗୁଡ଼ିକ ପୃଥକ ପୃଥକ ଭୌଗୋଳିକ ଏବଂ ଜାତିଗତ ପରିଚୟ ସୂଚାଉଥିଲା ।
ଐତିହାସିକ ବିବରଣୀ:
ଓଡ୍ରମାନଙ୍କ ଉଲ୍ଲେଖ ପ୍ରାଚୀନ ସଂସ୍କୃତ ସାହିତ୍ୟ ଏବଂ ପୁରାଣରେ ମିଳେ । ମହାଭାରତରେ ଓଡ୍ରମାନଙ୍କୁ କଳିଙ୍ଗ, ବଙ୍ଗ ଏବଂ ପୁଣ୍ଡ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ ଏକ ଜନଜାତି ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି । ଏମାନେ ମଧ୍ୟ କୌରବମାନଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ମହାଭାରତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭାଗ ନେଇଥିଲେ । ଏଥିରୁ ଜଣାଯାଏ ଯେ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏକ ଯୁଦ୍ଧପ୍ରିୟ ଜାତି ଥିଲେ ।
ପ୍ରାଚୀନ ଗ୍ରୀକ୍ ଓ ରୋମାନ୍ ଲେଖକମାନେ ମଧ୍ୟ ଓଡ୍ରମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି । ଟଲେମି (Tolomy) ନାମକ ଜଣେ ପ୍ରାଚୀନ ଭୂଗୋଳବିତ୍ ତାଙ୍କ ପୁସ୍ତକ 'ଜିଓଗ୍ରାଫିଆ'ରେ "ଓରେଟା" (Oreta) ନାମକ ଏକ ଜାତିର ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି, ଯାହାକି ଓଡ୍ର ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ । ପ୍ଲିନି (Pliny) ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଲେଖାରେ "ଓରେଟସ୍" (Oretes) ଜାତିର ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି । ଏହି ଲେଖାଗୁଡ଼ିକରୁ ଜଣାଯାଏ ଯେ ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ଓ ଖ୍ରୀଷ୍ଟୀୟ ପ୍ରଥମ ଶତାବ୍ଦୀରେ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଜଗତ ଓଡ୍ରମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଅବଗତ ଥିଲେ ।
ମଧ୍ୟଯୁଗରେ, ଓଡ୍ର ଅଞ୍ଚଳର ଗୁରୁତ୍ୱ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିଲା । ଏହି ସମୟରେ ଓଡ୍ର ନାମଟି ଧୀରେ ଧୀରେ ଓଡ଼ିଶାର ସମଗ୍ର ଅଞ୍ଚଳ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହେବାକୁ ଲାଗିଲା । ଭୌମକର ଏବଂ ସୋମବଂଶୀ ଶାସକମାନେ ନିଜକୁ 'ଓଡ୍ର ବିଜୟୀ' ବୋଲି ଘୋଷଣା କରୁଥିଲେ । ୧୨ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଗଙ୍ଗ ଶାସକ ଅନନ୍ତବର୍ମନ ଚୋଡ଼ଗଙ୍ଗଦେବ ନିଜକୁ 'ଓଡ୍ରାଧିପତି' ବୋଲି କହିଥିଲେ । ଏଥିରୁ ଜଣାଯାଏ ଯେ ଓଡ୍ର ଅଞ୍ଚଳ କଳିଙ୍ଗ ଓ ଉତ୍କଳ ସହିତ ମିଶି ଏକ ବୃହତ୍ ରାଜନୈତିକ ଏକକର ଅଂଶବିଶେଷ ହୋଇଗଲା । ଓଡିଶାର ଭାଷା 'ଓଡ଼ିଆ' ମଧ୍ୟ ଏହି ଓଡ୍ର ଶବ୍ଦରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି । ଏହା ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାଷା ଭାବେ ବିକଶିତ ହେବାରେ ଓଡ୍ର ଅଞ୍ଚଳର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ରହିଥିଲା ।
